သာမန်အီးမေးလ်တစ်စောင်ကို ဖွင့်လိုက်တဲ့အခါ နောက်အခိုက်အတန့်မှာ သင့်ဘဏ်အကောင့် ဗလာဖြစ်နေမယ်လို့ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ဒါမှမဟုတ် ဝဘ်ဆိုက်ကို ကြည့်ရှုနေချိန်မှာ သင့်ဖန်သားပြင်က လော့ခ်ချပြီး ငွေတောင်းခံလွှာတစ်စောင် ပေါ်လာပါတယ်။ ဒီမြင်ကွင်းတွေက သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ်ရုပ်ရှင်တွေ မဟုတ်ဘဲ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေရဲ့ လက်တွေ့ဘဝ ဥပမာတွေပါ။ အရာအားလုံးရဲ့ အင်တာနက်ခေတ်မှာ အင်တာနက်ဟာ အဆင်ပြေတဲ့တံတားတစ်ခုသာမက ဟက်ကာတွေအတွက် အမဲလိုက်ရာနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာလုံခြုံရေးကနေ ကော်ပိုရိတ်လျှို့ဝှက်ချက်တွေအထိ၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအထိ၊ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ နေရာတိုင်းမှာ ရှိနေပြီး သူတို့ရဲ့ ပါးနပ်ပြီး ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းက ကြောက်စရာကောင်းပါတယ်။ ဘယ်လိုတိုက်ခိုက်မှုတွေက ကျွန်ုပ်တို့ကို ခြိမ်းခြောက်နေလဲ။ သူတို့ ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ၊ ဘာလုပ်သင့်သလဲ။ အဖြစ်အများဆုံး ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှု ရှစ်ခုကို ကြည့်ကြရအောင်၊ သင့်ကို ရင်းနှီးပြီးသားနဲ့ မရင်းနှီးတဲ့ ကမ္ဘာတစ်ခုဆီ ခေါ်ဆောင်သွားပါလိမ့်မယ်။

မဲလ်ဝဲ

၁။ Malware ဆိုတာဘာလဲ။ Malware ဆိုတာ အသုံးပြုသူရဲ့စနစ်ကို ပျက်စီးစေဖို့၊ ခိုးယူဖို့ ဒါမှမဟုတ် ထိန်းချုပ်ဖို့ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားတဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ပရိုဂရမ်တစ်ခုပါ။ အီးမေးလ်ပူးတွဲဖိုင်တွေ၊ ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်အပ်ဒိတ်တွေ ဒါမှမဟုတ် တရားမဝင် ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒေါင်းလုဒ်တွေလိုမျိုး အန္တရာယ်မရှိပုံရတဲ့ လမ်းကြောင်းတွေကနေတစ်ဆင့် အသုံးပြုသူရဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေထဲကို ခိုးဝင်ပါတယ်။ တစ်ခါဖွင့်ပြီးရင် malware ဟာ အရေးကြီးတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ခိုးယူနိုင်သလို၊ ဒေတာတွေကို encrypt လုပ်နိုင်သလို၊ ဖိုင်တွေကိုလည်း ဖျက်နိုင်သလို၊ စက်ပစ္စည်းကို တိုက်ခိုက်သူတစ်ယောက်ရဲ့ "ရုပ်သေး" အဖြစ်တောင် ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။

၂။ အဖြစ်များသော malware အမျိုးအစားများ
ဗိုင်းရပ်စ်:တရားဝင်ပရိုဂရမ်များနှင့် တွဲချိတ်မိခြင်း၊ လည်ပတ်ပြီးနောက်၊ ကိုယ်တိုင်ပုံတူပွားခြင်း၊ အခြားဖိုင်များ ကူးစက်ခြင်း၊ စနစ်စွမ်းဆောင်ရည် ကျဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် အချက်အလက်ဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း။
တီကောင်:၎င်းသည် host program မပါဘဲ လွတ်လပ်စွာ မျိုးပွားနိုင်သည်။ ကွန်ရက်အားနည်းချက်များမှတစ်ဆင့် မိမိဘာသာ ပျံ့နှံ့ပြီး ကွန်ရက်အရင်းအမြစ်များကို စားသုံးခြင်းအဖြစ် အဖြစ်များသည်။ Trojan: အသုံးပြုသူများကို စက်ပစ္စည်းများကို အဝေးမှထိန်းချုပ်နိုင်သော သို့မဟုတ် ဒေတာများကို ခိုးယူနိုင်သော backdoor တစ်ခုကို install လုပ်ရန် ဆွဲဆောင်ရန် တရားဝင်ဆော့ဖ်ဝဲလ်အဖြစ် အယောင်ဆောင်ခြင်း။
စပိုင်ဝဲ-အသုံးပြုသူအပြုအမူကို လျှို့ဝှက်စွာစောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ကီးဘုတ်နှိပ်ခြင်း သို့မဟုတ် browsing history ကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ မကြာခဏ စကားဝှက်များနှင့် ဘဏ်အကောင့်အချက်အလက်များကို ခိုးယူရန်အသုံးပြုခြင်း။
ရန်ဆမ်ဝဲလ်-စက်ပစ္စည်းတစ်ခုကို လော့ခ်ချခြင်း သို့မဟုတ် ကုဒ်ဝှက်ထားသောဒေတာကို ပြန်ဖွင့်ရန်အတွက် ငွေညှစ်ခြင်းမှာ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း အထူးပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။

၃။ ပျံ့နှံ့မှုနှင့် အန္တရာယ် Malware သည် phishing အီးမေးလ်များ၊ Malvertising သို့မဟုတ် USB key များကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မီဒီယာများမှတစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့လေ့ရှိသည်။ အန္တရာယ်တွင် ဒေတာယိုစိမ့်မှု၊ စနစ်ပျက်ကွက်မှု၊ ငွေကြေးဆုံးရှုံးမှုနှင့် ကော်ပိုရိတ်ဂုဏ်သတင်းဆုံးရှုံးမှုပင် ပါဝင်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၂၀၂၀ Emotet malware သည် Office စာရွက်စာတမ်းများမှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ စက်ပစ္စည်းသန်းပေါင်းများစွာကို ကူးစက်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းလုံခြုံရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော အိပ်မက်ဆိုးတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၄။ ကာကွယ်တားဆီးရေး မဟာဗျူဟာများ
• သံသယဖြစ်ဖွယ်ဖိုင်များကို စကင်ဖတ်စစ်ဆေးရန်အတွက် ဗိုင်းရပ်စ်နှိမ်နင်းရေးဆော့ဖ်ဝဲကို ထည့်သွင်းပြီး မှန်မှန်အပ်ဒိတ်လုပ်ပါ။
• မသိသောလင့်ခ်များကို နှိပ်ခြင်း သို့မဟုတ် မသိသောရင်းမြစ်များမှ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များကို ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
• ransomware ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော မပြောင်းလဲနိုင်သော ဆုံးရှုံးမှုများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အရေးကြီးသောဒေတာများကို မှန်မှန် backup လုပ်ပါ။
• ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ကွန်ရက်ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ရန် firewall များကို ဖွင့်ပါ။